Akıllı Sözleşme Nedir

İngilizce adı smart contract olan akıllı sözleşmeler bir anlaşmanın maddelerini, sürecini bilgisayarların işlem gücünü kullanarak, kolaylaştırmayı, doğrulamayı veya işlerlik kazanmasını amaçlayan bir bilgisayar protokolüdür ve üçüncü şahıslar (Noter, Tapu İdaresi, Brookerlar ) olmadan güvenilir işlemlerin yapılmasına izin verir.

Bugünlerde blockchain teknolojisinin hayatımıza girmesiyle birlikte, bazı insanlar akıllı sözleşmeler yeni bir kavram olduğunu zannedebiliriz. Akıllı sözleşme fikri, 1994 yılında bilgisayar bilimi okuyucusu Nick Szabo tarafından önerilmiştir ancak verimli bir şekilde kullanılabilmesi 2010’lu yıllarda bilgisayar sektöründeki atılımlarla gerçekleşebilmiştir.

Akıllı Sözleşmeler Nasıl Çalışır?

Akıllı sözleşmelerin çalışma mentalitesini anlatmak için otomatlardan daha iyi bir örnek bulunamaz diye düşünüyorum. Günümüzde otomatlara parayı atarak belirli bir komut veriyor ve içecek veya yiyeceğimizi herhangi bir aracı olmadan alabiliyoruz. İlk olarak, akıllı sözleşmenin tarafları sözleşmenin şartlarını belirlemelidir. Şartlar kesinleştikten sonra programlama koduna çevrilir. Temel olarak kod, gelecekteki bir işlemin olası senaryolarını açıklayan bir dizi farklı koşullu ifadeyi temsil eder.

Kod oluşturulduğunda, blok zinciri ağında saklanır ve zincirde katılımcılar arasında çoğaltılır. Ardından kod ağdaki tüm bilgisayarlar tarafından çalıştırılır ve yürütülür. Sözleşmenin bir şartı yerine getirilirse ve blok zinciri ağının tüm katılımcıları tarafından doğrulanırsa, ilgili işlem gerçekleştirilir. Yalnızca bilgisayarların işlem gücünü kullanan bu sistem sayesinde 3. parti kişilerin onayına gerek kalmaz, üstelik işlemin her adımının takip edilebilirliği sayesinde süreç şeffaf bir şekilde ilerler ve istenmeyen müdahaleleri, kodları şifreleyerek, engeller.

Akıllı Sözleşmelerin Faydaları Neler?

1- Gerçek Zamanlı Doğrulama:

Akıllı sözleşme içerisindeki onaylama süreci, sözleşmede belirlenen koşullara göre herhangi bir müdahale olmaksızın gerçek zamanlı olarak doğrulanır, bu nedenle uzun soluklu bir doğrulama süreci yoktur. Bu sayede işlemler verimlilik ve hız kazanır. Şirketler açısından bakıldığında, sistem içerisindeki mevcut işlemleri birleştirmek ve bunları otomatikleştirmek, iş operasyonları düzene koymaya ve verimliliği artırmaya yardımcı olarak çalışanların diğer görevlere odaklanmasına olanak tanır.

2- Uygun Maliyet:

Akıllı sözleşmeler, bankalar ve benzeri hizmetleri aracılar olmadan gerçekleştirebildiğinden, şirketler sayısız maliyetten tasarruf edebilir. Böylelikle Akıllı Sözleşmelerin yerine getirilmesi sürecindeki tüm gereksiz organizasyonları, süreçleri ve belge işini ortadan kaldırır.

3- Güvenlik:

Akıllı Sözleşmeler, ‘merkeziyeti’ olmayan ayrı bir makine ağında saklanan bir dizi kopya şeklinde bir blok zincirinde saklanır. Bu sayede bilgilere erişmek isteyen kötü amaçlı kişilerin veya yazılımların yalnızca bir veritabanına sızarak bilgilere erişmesi engellenir çünkü bilgiler tek bir yerde değil, sistemin içerisindeki bütün makinelerde dağılmış şekilde saklanır. Bunu dünyanın belirli bölgelerine dağıttığınız puzzle parçalarını bulmak gibi düşünebilirsiniz. Ne kadar zor bir süreç olurdu değil mi?

Akıllı Sözleşmelerin Dezavantajları Neler?

Akıllı sözleşmeler ücretsiz değildir. Banka gibi bir aracı kurumdan çok daha düşük maliyetli olsa dahi işlemleri gerçekleştirmeniz için belirli bir ücret ödemeniz gerekebilir. Örneğin; Ethereum transfer ücreti.

Her ne kadar günümüzdeki en güvenli sistemlerden biri olsa da akıllı sözleşmeler “kusursuz’’ değildir. Çok zor dahi hacklenmesi imkansız değildir.

Bir diğer sorun ise insan hatasıdır. Akıllı sözleşmeleri kodlayan kişiler tarafından yapılabilecek küçük bir hata sistemde karmaşıklığa yol açabilir.

tr_TRTurkish